بررسی اثر شوری بر میزان فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدان در ریشه و برگ گیاه تریتیکاله

عنوان: بررسی اثر شوری بر میزان فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدان در ریشه و برگ گیاه تریتیکاله (Triticosecale)

1. *نویسنده مسئول: سمیه فلاح نوملی،کارشناس ارشد فیزیولوژی گیاهی، s.hfallah92@gmail.com E.mail:

2- دکتر آرین ساطعی استادیار زیست شناسی دانشگاه آزاد واحد گرگان، ایران

3- دکتر عباسعلی نوری نیا، استادیار زیست شناسی دانشگاه آزاد واحد گرگان، ایران 

چکیده: تنش شوری از طریق تغییر در تعادل یونی و اسمزی رشد گیاه را تحت تاثیر قرار می دهد. این تحقیق جهت تعیین میزان و مکانیسم تحمل گیاه تریتیکاله (Triticosecale) رقم Juanillo به شوری مختلف در سطح گلدان به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی در 9 تکرار و 4 سطح مختلف شوری (5 ، 13، 27، 36 و 45 گرم در کیلوگرم خاک) و شاهد در محیط باز انجام گرفت. تاثیر شوری در کشت گلدانی بر فعالیت آنتی اکسیدانی آنزیم های کاتالازی، سوپر اکسید دیسموتازی، پراکسیدازی و اسکوربات پراکسیدازی در ریشه و برگ مورد سنجش قرار گرفت. نتایج آزمایش در کشت گلدانی نشان داد که این گیاه قادر به تحمل سطح شوری 45 گرم نمی باشد ولی در 3 سطح شوری دیگر می تواند با وجود کاهش پارامترهای رشد، رشد رویشی و زایشی خود را کامل نماید. فعالیت پراکسیدازی در ریشه کاهش  معنی دار ولی در برگ افزایش معنی دار یافت.  همچنین فعالیت کاتالازی در برگ کاهش ولی در ریشه افزایش معنی دار یافت. فعالیت آسکوربات پراکسیدازی در ریشه و برگ کاهش یافت اما فعالیت سوپراکسیددیسموتاز افزایش یافت.

کلید واژه ها: اسکوربات پراکسیداز ، پراکسیداز، تریتیکاله، تنش شوری ، سوپر اکسید دیسموتاز، کاتالاز

 

 

 

 

 

Study on effects of salinity on activity of Anti – Oxidant  enzymes in root an_d shoot Triticale plant.   ,

Abstract

Salinity affects plant growth through ionic an_d osmotic effects. This reaserch try to determine the degree an_d mechanism of salt resistant Cultivar Juanillo of triticale (Triticosecale) to different emounts of NaCl in pot an_d carried out as factorial in completely ondomized design with nine replications an_d 4 levels of NaCl (13.5, 27, 36, 45g/kg) an_d control. Plants grown  was in pot in open area. In this research we studied effects of salt stress in cultivation pot on content of Na an_d Cl ions, amino acids (proline an_d glycinebetain) in shoot an_d root. Results show in cultivation pot triticale (X Triticosecale Witt mack) could not be tolerate 45 lrvels of NaCl, but in other levels, in spit of growth  parameters reduction than control, grew an_d completed the vegetative an_d generative growth. Activity of peroxidase in root significant decreased but in shoot significant  increased. Also activity catales in shoot decreased but in root significant  increased. Activity ascorbate peroxidase in root an_d shoot decreased but Superoxide dismutase increased.

Key words: Ascorbate peroxidase, Peroxidase , Triticale,  Salinity stress, Superoxide dismutase , Catales 

مقدمه

در اكثر مناطق دنيا، تنش شوري عمده ترين تنش محيطي است كه از طريق كاهش پتانسيل اسمزي و اختلال در جذب برخي عناصر غذايي رشد و عملكرد محصولات زراعي را محدود مي كند. گياهاني كه در خاك هاي شور رشد مي كنند، به دليل خواص اسمزي، علاوه بر تنش شوري با تنش كم آبي مواجه شده كه اين عامل سبب كاهش سرعت رشد گياه مي شود. اين امر موجب اختلال در تقسيم سلول و بزرگ شدن سلول ها شده و تمام واكنش هاي متابوليكي گياه تحت تأثير قرار مي گيرد. همچنين افزايش يون هاي سديم و كلر موجب كاهش جذب يون هاي ضروري از جمله يون هاي پتاسيم ، كلسيم ،آمونيم و نيترات شده و از فعاليت آنزيم ها كاسته و ساختار غشاء را برهم مي زند(Demir Kaya et al., 2006 Netondo et al., 2004).

شوری خاک یکی از محدودیت های اساسی در تولید کشاورزی در مناطق نیمه خشک محسوب می شود.(Munns et al., 2002)  شوري خاك يكي از عوامل محيطي است كه توزيع و قابليت توليد بسياري از گياهان زراعي مهم را دچار محدوديت مي كند .(Ashraf an_d Foolad, 2005)  شوري باعث ايجاد تنش اسمزي در ريشه گياه مي شود. وقتي صدمه اسمزي به ريشه وارد مي شود كه افزايش در فشار اسمزي محلول اطراف ريشه بوجود آيد و در نتيجه پتانسيل آب خارجي كاهش يابد. در اين مورد اثر ناشي از تنش آب باعث مي شود غلظت نمك محيط اطراف ريشه بيشتر از غلظت نمك درون ريشه شود و پژمردگي و نهايتاً كاهش شادابي و رشد را به دنبال دارد( Munns an_d James,2003) .

مقدار كاهش رشد گياه تحت شرايط شوري بسته به نوع نمك، غلظت نمك، مرحله فيزيولوژيكي گياه، مدت زماني كه در معرض شوري قرار مي گيرد و همچنين گونه گياهي متفاوت است )كاظمی 1383). برای جلوگیری از تجمع نمک در اندام های هوایی ریشه ها بایستی 98٪ از نمک موجود در خاک را دفع نمایند و فقط 2٪ از نمک خاک اجازه ورود به اندام های هوایی را داشته باشد، زیرا گیاهان حدود 2٪ آبی را که جذب می کنند در بافت نگهداری نموده و بقیه از طریق تعرق خارج می شود.(Munns et al., 2006)

آنزیم های آنتی اکسیدان موجود و یا القا شده در اثر تنش های مختلف در گیاهان مانند آنزیم های کاتالازی، سوپر اکسید دیسموتازی، پراکسیدازی و اسکوربات پراکسیدازی جهت جلوگیری از خسارت اکسیداتیو به بافت گیاه ضروری می باشد( Vaidyanathan et al., 2003).

یک آنتی اکسیدان مولکولی است که توانایی کند کردن یا مانع در برابر اکسیداسیون مولکول های دیگر می شود. اکسیداسیون واکنش قاطع در طول مدت زندگی است که می تواند به انسان، گیاه و حیوانات آسیب بزند. از اینرو سیستم کمپلکس حمایت کننده ای از تیپ های چون ویتامین C و E و آنزیم های چون کاتالاز، سوپراکسید دیسموتاز و انواع پراکسیدازها وجود دارد. سطوح پایین آنتی اکسیدانها یا بازدارنده های آنزیم آنتی اکسیدانی سبب استرس اکسیداتیو می شود که می تواند آسیب یا مرگ سلولها را بهمراه داشته باشد.

تنش شوری موجب تنش اسمزی می شود. این کمبود آب موجب ایجاد گونه های اکسیژن فعال (ROS) مثل سوپراکسید، پراکسید هیدروژن، رادیکال هیدرواکسید و اکسیژن نوزاد می شود. این اکسیژنهای فعال شده سیتوسولی موجب اختلال در متابولیسم از طریق خسارت اکسیداتیو بر لیپیدها، پروتئین ها و اسید های نوکلئوتیک می شود. فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدانت مثل کاتالاز، آسکوربات و گلوتامین ریدوکتاز تحت تنش افزایش می یابد(Jensen an_d Bohnert., 1996).

سوپراکسید دیسموتاز (SOD) آنزیمی است که تقریبا در همه سلولهای هوازی و مایع خارج سلولی وجود دارد. در گیاهان این آنزیم در سیتوسل و میتوکندری وجود دارد. SOD آهن دار در کلروپلاست ها یافت می شود. کاتالاز یک تترامر از 4 زنجیره پلی پپتیدی که هر یک بیش از 500 اسیدآمینه دارد، تشکیل شده است و دارای 4 گروه پروفرین هم است که به آنزیم اجازه می دهد که با هیدروژن پراکسیداز واکنش داشته باشد. کاتالاز یک آنزیم غیرمتعارف است اگر چه هیدروژن پراکسیداز فقط یک سوبسترا است، از مکانیسم پینگ پونگ پیروی می کند.

پروکسیدوکسین ها، پراکسیدازهای کاتالیز واکنش هیدروژن پراکسید، هیدروپروکسیداز آلی و پروکسی نیترات می باشند. پروکسیدوکسین ها در متابولیسم آنتی اکسیدان مهم هستند و در گیاهان در جابجایی پراکسید هیدروژن تولید شده در کلروپلاست نقش دارند(Ashraf et al., 2008).

روند روز افزون خسارت ناشي از تنش شوري به محصولات نظیر خانواده گندمیان لزوم شناخت پاسخ هاي فيزيولوژيك در شرايط تنش شوري را آشكار مي نمايد. با توجه به غیربومی بودن تریتیکاله هدف از اجرای این آزمایش  شناسایی خصوصیات مورفولوژیک و فیزیولوژیک و همچنین مکانیسم تحمل به شوری این گیاه بود که در صورت مثبت بودن تحقیقات، جهت کشت در اراضی شور توصیه گردد که می تواند تامین کننده بخشی از نیازهای انسان و همچنین بطور عمده تامین خوراک در بخش دامپروری و طیور (از سه جنبه محصول بیشتر، ارزانتر و کیفیت بهتر نسبت به دیگر غلات مشابه) مورد توجه بیشتر واقع گردد.

مواد و روش ها

اين آزمايش به صورت فاكتوريل در قالب طرح پايه كاملاً تصادفي متعادل با 9  تكرار در محیط باز انجام شد. بذر تریتیکاله توسط مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان تهیه و جهت اجرای تحقیق در اختیار قرار گرفت. نمک مورد استفاده معمولی (کلرورسدیم) بدون ید استفاده گردید. بستر کشت گلدان های پلاستیکی 9 کیلویی با زیر گلدانی جهت جمع اوری آب مازاد جهت انتقال مجدد به گلدان بود. جهت جلوگیری از ریزش باران بر روی گلدان ها در مواقع بارندگی از پوشش پلاستیکی استفاده گردید، سایر شرایط آب و هوایی مطابق شرایط آب و هوائی گرگان بوده است. جهت بررسی اثر چهار تیمار شوری ( 0 = شاهد، =13.5gr تیمار1، =27 gr تیمار 2، =36 gr تیمار 3،=135 gr تیمار 4 ) برای هر گلدان، میزان نمک محاسبه و به تیمارهای مختلف اضافه شد. توزین نمک با ترازوی دقیق آزمایشگاهی بنام METTLER با دقت 0.01 انجام شد. بعد از توزین نمک، خاک زراعی حاصلخیز و ماسه به نسبت 30٪ ماسه و 70٪ خاک تهیه گردید، افزودن نمک به گلدان ها در همین مرحله صورت گرفت. تعداد 20 عدد بذر تریتیکاله برای هر گلدان در عمق 4-3 سانتیمتری از سطح خاک کاشته شد. حدود 20 روز بعد از کشت بذر درون خاک، گیاهچه ها از خاک بیرون آمدند. بعد از خروج تمام گیاهچه ها، در هر گلدان فقط 4 گیاه نگه داشته شد و بقیه حذف شدند.

تمامی گلدانها هنگام نیاز به آبیاری بطور همزمان و به یک اندازه آبیاری شدند و بعد از آبیاری آب مازاد خارج شده از گلدان ها مجددا به خاک همان گلدان اضافه گردید. 2 هفته بعد از کاشت، از هر تیمار یک گلدان به صورت تصادفی، به مقدار یک لیوان خاک برداشته و جهت تعین EC به آزمایشگاه فرستاده شد (شکل1). گیاه دوره رشد خود را سپری کرد تا در مرحله رسیدگی محصول، گیاه به طور کامل از گلدان خارج و قسمتهای ریشه و برگ آن جهت آزمایشات فیزیولوژیکی با ثبت مشخصات مربوطه داخل پلاستیک های جداگانه برای هر گلدان با ثبت مشخصات، در فریزر قرار داده شد.

بعد از تهیه محلول عصاره گیری و استخراج عصاره آنزیمی، سنجش فعالیت آنزیم پراکسیداز به روش Koroi (1989) ، سنجش فعالیت آنزیم اسکوربات پراکسیداز به روش Arrigoni (1994)، سنجش فعالیت آنزیم کاتالاز به روش Chance an_d Maehly (1995) و سنجش فعالیت آنزیم سوپر اکسیددیسموتاز به روش Giannotolitis an_d Ries (1997) اندازه گیری شد.

برای تجزيه و تحليل نتايج آزمايش از نرم افزارهای آماری SPSS (همبستگی صفات) و برای رسم نمودارها از نرم افزار Excel استفاده شد. مقايسه ميانگين ها پس از محاسبه انحراف معيار(Stan_dard Deviation)، با استفاده از ترسيم نشانگرهای ميله ای خطای استاندارد (Stan_dard Error Bars) انجام شد. (داشتن حروف مشترک بر روی نمودار نشانه نداشتن اختلاف معنی دار است).

 

تیمار

EC  (دسی زیمنس بر متر)

شاهد

0

تیمار شماره 1

9.8

تیمار شماره 2

10.25

تیمار شماره 3

19.22

تیمار شماره 4

24

شکل 1 . نتایج EC خاک بعد از اعمال شوری

بحث

تاثیر شوری بر میزان فعالیت آنزیم پراکسیداز(POD)

نتایج آزمایش نشان داد که در ریشه بیشترین میزان فعالیت این آنزیم مربوط به شاهد و کمترین آن در تیمار 3 (T3=36 g NaCl) است. همچنین بین شاهد و تیمار 3 اختلاف معنی دار است، که دقیقا عکس این حالت در برگ دیده می شود. بر طبق جدول همبستگی، همبستگی بین فعالیت این آنزیم با کلر و سدیم در برگ در سطح 1٪ معنی دار است اما در ریشه این همبستگی با یون کلر در سطح 5٪ معنی دار است. بدین ترتیب در برگ ها فعالیت POD در شوری های بالاتر تحریک شده است که به نظر می رسد که افزایش فعالیت این آنزیم جهت خنثی کردن انواع فعال اکسیژن در برابر استرس شوری به عنوان راهکار مقابله با تنش در برگ ها وارد عمل شده است (شکل 2). در پنبه افزایش فعالیت پراکسیدازی تحت تنش شوری به خاطر افزایش فعالیت به رمز درآوردن ژن های پراکسیداز یا افزایش فعال سازی آنزیم های موجود می باشد (Dionisio – sec an_d Tobita., 1998  )، همچنین Chain – chi an_d Ching - huei (2000) افزایش فعالیت پراکسیداز را طی تنش شوری گزارش نمودند.

شکل 2 . تاثیر شوری بر میزان فعالیت آنزیم پراکسیداز در ریشه و برگ

تاثیر شوری بر میزان فعالیت آنزیم کاتالازی(CAT)

نتایج بررسی در مورد میزان فعالیت کاتالازی در برگ و ریشه نشان داد که بین شاهد و تیمارها در هر دو اندام اختلاف معنی دار است که این فعالیت در ریشه نسبت به برگ بیشتر است. بر طبق جدول همبستگی در برگ در سطح 1٪ همبستگی بین این فعالیت با سدیم و کلر معنی دار است اما در ریشه این همبستگی تنها با کلر معنی دار است و احتمالا بدلیل افزایش غلظت شوری در برگ ها فعالیت کاتالازی کاهش یافته است و اکسیژن فعال در برگ گیاه تجمع یافته و سبب پراکسیداسیون لیپیدها شده که در نتیجه آن سبب تخریب غشای اندامک ها از جمله میتوکندری شده است. این امر موجب افزایش تنفس سلولی گردیده و میزان انرژی سلول کاهش یافته که در نهایت روی رشد گیاه نیز تاثیر گذار بوده است ولی در ریشه چون غلظت کلرورسدیم کمتر است، فعالیت این آنزیم بیشتر است (شکل 3).

آنزیم کاتالاز بعنوان یکی از آنزیم های آنتی اکسیدان، فعالیتش طی تنش شوری افزایش معنی دار می یابد و جزء آنزیم های موثر در مقابله با اکسیژن های فعال محسوب می شود و افزایش تولید آن در شرایط تنش در گیاهان مختلف ثابت شده است. این نتایج با تحقیقات Sairam  و همکاران (2002) که نشان دادند شوری سبب افزایش فعالیت کاتالازی در رقم های مقاوم گندم می شود مطابقت دارد. Azevedo و همکاران (2006) چنین بیان داشتند که کاتالاز نقش اساسی در حفاظت از جاروکننده های اکسیژن فعال در ژنوتیپ های مختلف ذرت دارد.

شکل 3 . تاثیر شوری بر میزان فعالیت آنزیم کاتالاز در ریشه و برگ

تاثیر شوری بر میزان فعالیت آنزیم آسکوربات پراکسیدازی (ASP)

طبق نتایج آزمایش و شکل 4 میزان فعالیت آنزیم آسکوربات پراکسیدازی در برگ و ریشه کاهش معنی داری دارد چرا که با افزایش شوری روند کاهشی در میزان فعالیت این آنزیم در هر دو اندام مشاهده شد، که این روند کاهشی در برگ بیشتر از ریشه است. بر طبق جدول همبستگی، در برگ در سطح 1٪ همبستگی بین این فعالیت با سدیم و کلر معنی دار است اما در ریشه این همبستگی تنها با کلر دیده می شود که می تواند بدلیل تجمع بیشتر NaCl در برگ باشد که می توان اینطور نتیجه گرفت که فعالیت این آنزیم نسبت به تنش شوری حساس بوده و احتمالا فعالیت چرخه گلوتاتیون آسکوربات در اثر شوری، کم یا از کار افتاده است.

گیاه برای اینکه با استرس شوری مقابله کند سیستم های آنتی اکسیدانی مختلفی را بکار می برد. آسکوربات یکی از آنتی اکسیدان های قوی می باشد که در اکثر سلولهای گیاهی و اندامک هایی نظیر کلروپلاست و آپوپلاست وجود دارد (Detullio et al., 1999). همچنین دیده شده است که در گیاه گوجه فرنگی تحت تنش شوری فعالیت آنزیم ASP افزایش می یابد ( Rodriguez و همکاران، 1999) که این با تحقیقاتی که در این گیاه انجام گرفت مطابقت ندارد.

شکل 4 . تاثیر شوری بر میزان فعالیت آنزیم آسکوربات پراکسیداز در ریشه و برگ

تاثیر شوری بر میزان فعالیت آنزیم سوپر اکسید دیسموتاز (SOD)

بر طبق شکل 5 میزان فعالیت سوپر اکسید دیسموتاز در ریشه و برگ با افزایش تنش شوری، افزایش معنی داری نسبت به شاهد دارد. میزان این فعالیت در برگ نسبت به ریشه بیشتر است چرا که بر طبق جدول همبستگی، در برگ همبستگی بین این فعالیت با سدیم و کلر در سطح 1٪ معنی دار است ولی در ریشه این همبستگی فقط با یون کلر دیده می شود. عنوان شده است که فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدان نظیر کاتالاز، آسکوربات پراکسیداز، سوپر اکسید دیسموتاز و پراکسیداز طی تنش شوری افزایش معنی داری می یابد و آسکوربات از طریق کاهش ROS سبب کاهش فعالیت آنزیم های نامبرده می شود( Parrida at al., 2004).

بر اساس این تحقیق می توان این احتمال را داد که آنزیم آسکوربات در ریشه فعالیت بیشتری داشته که سب گردیده است از طریق کاهش ROS موجب کاهش فعالیت سوپر اکسید دیسموتازی در ریشه نسبت به برگ شود. همچنین طی تحقیقات Smirnoff (2000) مشخص شده است که آسکوربات با از بین بردن انواع فعال اکسیژن، مقاومت گیاه را به شوری افزایش می دهد و باعث تعدیل فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدانی می گردد. فعالیت آنزیم SOD در سلولها، در پاسخ به شرایط مختلف محیطی و تنش های غیر زیستی مانند پاراکوات، نور بالا، شوری و خشکی افزایش پیدا می کند(Kiraly an_d Czovek ، 2002).

بر طبق جدول همبستگی، همبستگی بین سدیم و کلر با POD و SOD در ریشه و برگ مثبت و در سطح 1٪ معنی دار است و به نظر می رسد فعالیت پراکسیدازی و سوپر اکسید دیسموتازی در تحمل شوری نسبت به فعالیت آنزیم های CAT و ASP بهره برده است.

شکل5 . تاثیر شوری بر میزان فعالیت آنزیم سوپر اکسید دیسموتاز در ریشه و برگ

نتیجه گیری کلی

ظرفیت و توانایی فعالیت آنتی اکسیدان ها تحت شرایط تنش که می تواند از آسیب تنش شوری جلوگیری کند به مقاومت گیاه بستگی دارد، چرا که فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدانی در گیاهان نشان دهنده مقاومت گیاهان در برابر تنش های مختلف است. استرس شوری احتمالا موجب تولید اکسیژن های فعال شده و تیمارها با افزایش فعالیت پراکسیدازی و سوپر اکسید دیسموتازی سعی در مهار نمودن این مولکول ها داشته اند و جایگزین فعالیت کاتالازی و آسکوربات پراکسیداز نیز شده اند.

سپاسگزاری

بدینوسیله از راهنمایی ها و زحمات جناب آقای دکتر آرین ساطعی  و جناب آقای دکتر عباسعلی نوری نیا، همچنین از اساتید بزرگوار گروه تحصیلات تکمیلی گروه زیست شناسی دانشگاه آزاد گرگان، سرکار خانم دکتر قربانلی، سرکار خانم دکتر نیاکان، سرکار خانم مازندرانی و جناب آقای دکتر رضایی و جناب آقای دکتر شکروی که افتخار شاگردیشان نصیبم شد و همینطور خانم دکتر کیایی نهایت تشکر و سپاسگزاری را دارم.

منابع

-1كاظمي، ف. (1383).  بررسي تاثير سطوح مختلف شوری بر روند رشد،عملكرد و اجزاي عملكرد دو رقم كلزای بهاره. پايان نامه كارشناسي ارشد. توليدات گياهي مجتمع عالي آموزشي و پژوهشي كشاورزي رامين، دانشگاه شهيد چمران اهواز. شماره 96. صفحه 185.

 

2-Ashraf, M. an_d Foolad, M.R., (2005). Pre-sowing seed treatment-a shotgun approach to improve germination, plant growth, an_d crop yield under saline an_d non-saline conditions. Advances in Agronomy, 88: 223-271.

3-Ashraf, M., H.R. Athar, P.J.C. Harris, T.R. Kwon. (2008). Some prospective strategies for improving crop salt tolerance. Advance in Agronomy, 97: 46-92.

4-Arrigoni, O. 1994. Ascorbate system in plant development. J.Bioenergy, Biomember, 26:407-419.

5-Azevedo, A. D., Prisco, J. T., Eneas-Filho , J., Braga de Abreu, C.E. an_d Gomes- Filho, E. 2006. Effects of salt  stress on antioxidative enzymes an_d lipid peroxidation in leaves an_d roots of salt- tolerant an_d salt- sensitive maize genotype. Environmental an_d Experimental Botany, 56: 87-94.

6-Chain – Chi, L., Ching – huei, K. 2000. NaCl induced changeds in ionically bound peroxidase activity in rice seedling. Plant Biology. Poster: abiotic stress, Abs, 373.

7-Chance, B., Maehly, C.1995. Assay of catalse an_d proxidase. Methods-Enzymol. 11:764-775.

8-Demir Kaya,M., Gamze Okc¸u.,Atak ,M. an_d Yakup C.2006. Seed treatments to overcome salt an_d drought stress during germination in sunflower (Helianthus annuus L.). Europ. J. Agronomy 24 (2006) 291–295.

9-Detullio, MC., Paciolla, C., Dalla Vecchia, F., Rascio., N, Demrco, S., De Gara, L., Liso, R., Arrigoni, 1999. Change in onion root development induced by the inhibition of the ascorbate system on cell division an_d elongation. Planta. 209,424-434.

10-Dionisio – sec, M.L., Tobita, S. 1998. Antioxidant response of  rice seedling to salinity stress. Plant Sci. 135, 1-9.

11-Giannotolitis, C.N., an_d Ries, S.K. 1997. Superoxid dismutase: II . Purification an_d quantitative relationship with water-soluble protein in seedling. Plant Physiol. 59:315-318.

12-Jensen A. an_d G. Bohnert., 1996. Chlorophyll an_d carotenoid: Han_d book of physiological an_d biochemical methed. Cambridge univ. press.

13-Koroi, S.A.A. 1989. Gelelektropheres tisch an_d spectra photometrisechoe Unter uchanger zomeinfiuss der temperature auf straktur an_d aktritat der amylase an_d peroxidase isoenzyme. Physiol. Veg. 20:15-23.

14-Kiraly, I. an_d P.Czovek. 2002. Changes of MDA  level an_d O2 scavenging enzyme activities in wheat varieties as a result of PEG treatment. Proceeding of the  Hungarian on Plant physiology, 46: 105 – 106.

15-Munns, R. an_d James, R.A., (2003). Screening method for salinity tolerance: a case study with tetraploid wheat. Plant Soil 253, 201-218.

16-Munns, R., James, R. A. & Lauchli, A. (2006). Approaches to increasing the salt tolerance of wheat an_d other cereals. J Exp Botany, 57, 1025-1043.

17-Munns, R., Husain, S., Rivelli, A. R., James, R. A., Condon, A. G., Lindsay, M. P., Lagudah, E. S., Schachtman, D. P. & Hare, R. A. (2002). Avenues for increasing salt tolerance of crops, an_d the role of physiologically based selec_tion traits. Plant an_d Soil, 247, 93-105.

18-Netondo , G. W., J. C. Onyango, an_d Beck,E. 2004. Sorghum an_d salinity : I. Response of growth, water relation, an_d ion accumulation to NaCl salinity. Crop Science. 44:797-805.

19-Parrida, A.K., Das, A.B., Mittra, B., (2004). Effects of salt on growth, ion accumulation photosynthesis an_d leaf anatomy of the mangrove, Bruguier parviflora. Trees-struct. Funct. 18,167-174.

20-Rodriguez, R.M.P ., Kerkeb,L., Bueno, P., Donaire, J.P. 1999. Changes induced by NaCl in lipid content an_d composition lipoxygenose , plasma membrane H+ ATPase an_d antioxidant enzyme activities of tomato (Lycopersicon esculantum, Mill) Calli. Plant Sci. 143,143-150.

21-Sairam, R. K., Roa, K.V. an_d Srivastava, G.G., 2002. Differential response of Wheat genotypes to long term salinity stress in relation oxidative stress. Antioxidant activity an_d osmolyte concentration. Plant Sci, 163:1037-1049.

22-Smiroff  N. (2000). Ascorbic asid: metabolism an_d functions of a multi-facitted molecule. Current opinion in plant Biology. 3, 229-235.

23-Vaidyanthan, H., Sivakumar, P., Chakrabarty, R., Thomas, G.2003. Scavenging of reactive oxygen species in NaCl – Stressed rice oryza sativa L. 1-Diffrentil response in salt- tolerant an_d sensitive varieties. Plant Sci: 165, 1411- 1418.