: فناوری اطلاعات و نقش آن در عرصه های مختلف کشاورزی

فناوري اطلاعات و نقش آن در عرصه هاي مختلف كشاورزي

چکيده

فناوري اطلاعات عصاره دانش و تجربه دو هزار ساله بشر است. انسان در تمام طول تاريخ

براي شناخت پديد هها و كاهش ابهامات پيرامون ناشناخته ها به اطلاعات نيازمند بوده است. آغاز تاريخ بشر با توانايي او در انباشت اطلاعات و مبادله آن مقارن است. امروز به كمك رايانه و

ابزارهاي ارتباطي و فناوري اطلاعات دهكده جهاني از رويا به حقيقت پيوسته است. كشاورزي نيز

كه يكي از علوم اوليه بشر مي باشد از اين رهگذر نيز بي نصيب نمانده است و تامين غذا براي

جمعيت روزافزون جهان روزبروز از اهميت بيشتري برخوردار مي گردد استفاده از روشهاي نوين در اين عرصه كشاورزي را به استفاده از اين فناوري جديد اطلاعات سوق داده است.  در تمامي

عمليات كشاورزي همچون كاشت، داشت، برداشت و پس از برداشت ميتوان از اين فناوري بهره

جست، اهميت صنايع جانبي در كشاورزي نيز دست كمي از محصولات اوليه ندارد و بشر روزبروز به مهم بودن اين بخش از كشاورزي واقف شده است . بدست آوردن اطلاعات دقيق از وضعيت خاك ، آب و گياه موجب مي شود كه بتوان از منابع موجود بهترين استفاده را نمود و در عين حال به پايداري محيط زيست كمك نمود. در اين مقاله ابتدا به بررسي اين فناوري نوين پرداخته و سپس موارد مختلف استفاده از  آن در كشاورزي و در كشورهاي مختلف پرداخته می شود و مقايس هاي نيز بين روشهاي سنتي و جديد انجام مي پذيرد. اميد مي رود كه اين قسمت از كشاورزي كه به كشاورزي دقيق (PA) معروف گشته است روزبروز توسعه و گسترش بيشتري يابد.

مقدمه

فناوري اطلاعاتي (Information Technology) يکي از شاخه هاي جديد علم مي باشد که روشهاي گوناگوني را براي جمع آوري ، ارائه ،تبادل ، و بکارگيري بهينه اطلاعات ارائه مي دهد.  تعامل  IT با کشاورزي به تنظيم اقتصاد و بازرگاني و افزايش سطح اطمينان در بخشهاي مختلف کشاورزي از طريق افزايش و بهبود جريان اطلاعات کمک مي کند IT. ارتباط بسيار نزديکي با کشاورزي دقيق دارد و در پيشرفت و توسعه آن نيز سهم بسزائي داشته است IT. از ابزارهاي مختلفي براي پيشرفت و اجراء خود استفاده مي کند که از آنها مي توان به اينترنت ،            پست الکترونيکي يا E-Mail ، GPS يا سيستم مختصات يابي جهاني و GIS يا سيستم اطلاعات جغرافيايي اشاره کرد . در کشورهايي مانند مالزي ، تايلند ، آمريکا ، هند تايوان و ... از IT به وفور استفاده  مي شود . شرکتهاي بزرگ ي مانند ICT ، MSLL و HLL هم اکنون منافع زيادي را از تعامل IT با کشاورزي جستجو مي کنند.

اطلاعات موجب ايجاد رقابت شده و سرعت فروش در يک سطح ثابت را بهبود مي بخشد هرچند که روشهاي مختلف آن ممکن است در ابتدا هزينه بر باشد ولي از طرف ديگر موجب کاهش هزينه ها مي شود. 

بر خي از مشکلاتي که ما را مجبور به استفاده از  IT در کشاورزي مي کند عبارتند از:

الف ) افزايش روبه رشد جمعيت زمين که وقوع بحران غذايي را حتي در کشورهاي توسعه يافته پس از رسيدن به خود کفايي به دنبال دارد.

ب)  مشکل تعادل توليدات کشاورزي با نيازهاي محيطي که در کشورهاي بزرگ دنيا نيز مطرح مي باشد.

ج)  سياست و اقتصاد در مکانيسم تجارت جهاني به تعادل عرضه غذا و تقاضا مربوط مي شود.

و…

 

 

برخی از اهداف تعامل IT با کشاورزی : 

الف ) توسعه و تقويت مدلهاي تصميم گيري چند بعدي براي يکپارچه سازي سيستم منابع طبيعي به همراه ضروريات سياسي و اقتصادي.

ب ( توسعه شاخص هاي تاييد شده سيستم هاي توليد در کشاورزي.

ج ( نگهداري و پيشرفت سلامت سيستم منابع طبيعي.

 

مواد و روشها

۱ ( سيستم تخصصي در کشاورزي : يک سيستم تخصصي، يک نرم افزار کامپيوتري هوشمند مي باشد که از اطلاعات و استنتاج هاي توليد کنند گان محصول براي حل مسائلي که به افراد متخصص احتياج دارد استفاده مي نمايد. اين نرم افزار که از لحاظ نوع در رده ابزارهاي تقويت تصميم گيري قرار مي گيرد که اغلب شامل  پيش نهادهايي در قالب راه حل به ارباب رجوع مي باشد تا کشاورز کارهاي خود را اقتصادي تر انجام دهد . اين نوع نرم افزارها شامل قسمتهاي زير مي باشند :

الف ) پايه اطلاعاتي از واقعيتهاي منطقه مربوطه و شرايط ارتباط بر قرار کننده.

ب ( رويه استنتاج يا ساختار کنترل براي مفيد واقع کردن پايه اطلاعاتي.

ج ( ارتباط کاملا" ساده بين نرم افزار و استفاده کننده .( User Interface )

پايه اطلاعات شامل دو بخش واقعيات منطقه و شرايط فردي مي باشد که اولي اطلاعات کلي و عمومي از منطقه مورد نظر بوده و دومي بيشتر خصوصي و فردي مي باش د که شامل قضاوتها و حدسهاي شخص بر پايه تجربه   مي باشد. سيستم استنتاج وتحليل که موتور استنتاج ناميده مي شود ، در واقع بخش اجرايي اين نرم افزار مي باشد که شامل تصميم هاي نزديک به راه حل کلي مسئله، دست يابي به قوانين اختصاصي براساس پايه علمي و بکارگ يري قوانين و تصميم گيري در زماني که لااقل يک راه حل قابل قبول يافت شود ، مي باشد. ارتباط مستقيم بين نرم افزار و استفاده کننده هم به عنوان سيستم ورودي و خروجي شناخته مي شود. فرق اساسي اين نوع نرم افزار ها با نرم افزارهاي ديگر اين است که نر م افزارهاي ديگر فقط طبق دستورات موجود در برنامه کار میکنند و این دستورات محدود می باشد ولی نرم افزار هاي فوق علاوه برآن با آگاهی و دانش کار می کنند که به دليل بروز شدن اطلاعات آنها مرتب  می باشد.

كاربردهاي کشاورزي اين سيستم:

براي پاسخگويي به سوالات ازيک صف حه کليد متصل به کامپيوتر جهت وارد ساختن     خواسته ها و داده ها استفاده  مي شود که برخي از سيستمهاي توسعه يافته خدمات زير را ارائه مي دهند :

الف) : COMAX اطلاعاتي را بر مديريت پنبه فراهم مي کند .

ب) : GOSSYM تصميمات مديريتي روزانه را با استفاده از اطلاعات محيطي مانند آب و هوا ، پارامترهاي ظاهري خاک ، سطح حاصلخيزي خاک و اطلاعات مديريتي آفت که روي داده هاي ورودي پايه ريزي شده ، براي کشاورز انجام مي دهد.

ج) : POMME توصيه هاي مديريتي روزانه را در مورد باغات سيب و آفتها ارائه مي نمايد که اطلاعات خروجي مانند پيش بيني آب و هوا شامل پيش بيني ها و علايم در مورد سيبها          مي باشد.

د) : PLANT/DS در تشخيص آفتهاي سويا کمک مي کند و مي تواند توسط كشاورزان بکار گرفته شود.

هـ) : SUBERMAX يکي از سيستمهاي تخصصي اوليه مي باشد که مي تواند به مديران انبارهاي سيب زميني به خصوص در هنگام برداشت با تهيه اطلاعاتي در مورد کيفيت سيب زميني ، محيط داخلي و بيروني انبار ها ،  پيشنهاد ها و توصيه هايي را ارائه نمايد.

و) : SOYEX سيستم تخصصي بيرون آوردن روغن از سويا مي باشد که توصيه ها يي مطمئن را براي مصرف كنندگان ارائه مي دهد.

ز) : FINDS يک سيستم تقويت تصميم گيري هوشمند مي باشد که براي کمک به مديريت مطلوب ماشينهاي کشاورزي در سطح کشاورزي توسعه يافته مي باشد.

ح) مشاور بازاريابي دانه : معلوم نمودن پيشنهاد هاي مختلف بازار يابي و حمايت از      توليدکننده ها در يافتن  استراتژي هاي مطلوب جمع آوري اطلاعا ت در مورد محلهاي ذخيره دانه ، قابليت دسترسي به خشک کن ها ، سطح قيمت ها ، ... را انجام مي دهد.

غير از مثالهاي فوق برنامه هاي ديگري براي ارائه توصيه ها روي مطالب گوناگوني مانند جيره بندي غذايي براي احشام شيرده ، استراتژي فروش ذرت و ... در حال توسعه مي باشند.

 

۲ ( حسگرهاي راه دور : (Remote Sensing) براي مديريت کشاورزي پتانسيل بسيار بالايي را از خود نشان داده اند. يک تحليل فضايي مناسب و شبيه سازي ماهواره اي با قدرت تحليل بالا در کشاورزي دقيق نقش موثري را ايفا خواهد کرد که با IT هم ارتباط مستقيم دارد که به چند نمونه از کار بردهاي آن اشاره مي کنيم :

الف ) برآورد خصوصيات ظاهري خاک : مواردي مانند مواد آلي که با تصاوير چند بعدي      مي توان خاکها را از نظر مواد آلي طبقه بندي کرد.

 

ب ) کشف آفتها : استفاده از حسگرهاي سوار شونده بر روي سم پاش ها براي کاربرد های مختلف علف کشها مفيد بوده است يا استفاده از عکسهاي رنگي ديجيتالي براي طبقه بندي علفهاي هرز مزرعه ذرت نيز توسعه داده شده است.

ج ) فشار آب : که بيشتر براي ذرت بکار ميرود و زمان موثر آبياري آنرا مشخص مي کند .

اين سيستم از طريق اختلاف دماي اندازه گيري شده از راه دور و از زمين ميزان تعرق را مشخص و

از اين طريق زمان موثر آبياري تعيين مي شود كه هرمزرعه داراي جداول رنگي مخصوص به خود

را دارا مي باشد.

 

۳ ) نوآوريها در هندوستان

 

الف ( سيستم جمع آوري شير از کشاورزان : در سالهاي اخير انجمن توسعه شير ملي هندوستان سيستم انتقال موثر شير را بنيان نهاده است که به افزايش اساسي در توليد شير منجر شده است ، در اين سيستم هر کشاورز يک کارت پلاستيکي را دريافت مي كند كه حاوي اطلاعات کشاورز به صورت الکترونيکي مي باشد. کشاورز کارت را در  جعبه اي که بصورت الکترونيکي کارت را مي خواند و در عين حال به کامپيوتري متصل است ، كه اطلاعات به آن منتقل ميگردد . کارت خوان داخل دستگاه کليه اطلاعات فردي را مي خواند . شير توليدي او درون يک ظرف استيل که روي يک ترازو قرار دارد ريخته مي شود کشاورز وزن شير را مي تواند قرائت نمايد . سپس بازوهاي دستگا تست چربي د ر داخل يک نمونه ۵ ميلي ليتري از همان شير قرار مي گيرد و ميزان چربي شير در چند ثانيه معلوم مي شود و کشاورز نيز آنرا قرائت مي كند. ميزان پرداختي به کشاورز برحسب ميزان چربي و وزن کل شير محاسبه شده و روي کاغذ چاپ شده و به کشاورز داده مي شود که اوهم با ارائه کاغ ذ چاپ شده ، مزد خود را دريافت مي کند که کل اين عمليات بيشتر از ۳۰ ثانيه طول نمي کشد.

ب ) کيوسکهاي اينترنتي خود ارتباط : در ناحيه اي در هند مرکزي که ۶۰ درصد آن زير خط فقر زندگي مي کردند اين پروژه با هدف برقراري خود ارتباطي به صورت نوآوري تکنولوژيکي اجرا شد و در اول ژانويه ۲۰۰۰ با نصب يک مرکز اينترنتي روستايي که ۲۰ کيوسک اطلاعات روستايي را در ۵ ناحيه پوشش مي داد شروع بکار کرد که تاکنون با افزايش تعداد کيوسک ها سرويس هاي ذيل در آن ارائه مي شود :

الف ) برآوردهاي مراکز مزايده توليدات کشاورزي : در مورد نرخهاي شا يع محصولات مهم در کليه مراکز مزايده شناخته شده در هند بصورت Online .

ب ) اطلاعات از زمين هاي کشاورزان مانند مساحت ، سند ، شکل کلي و....

ج ) ارائه خدمات كلي : Online مانند گواهي درآمد ، صنف ، محل اقامت ، خدمات شهرداري ، بخشداري و....

د ( پاسخگويي به شکايات در مدت حداکثر يك هفته و بصورت .Online

ه ) سايت مزايده روستايي : در جولاي ۲۰۰۰ شروع به کار کرده که مزايده ها را براي کشاورز به آساني فراهم کند و زمين و ماشين ها و تجهيزات ديگر او را به راحتي فراهم کرده و  حتي کالاهاي او را به فروش مي رساند.

و ) اطلاعات راجع به برنامه هاي دولتي.

ز ) کپي ، پرينت ، اسکن و ....

ح ) استفاده از اينترنت و پست الکترونيکي.

در عرض ۱۱ ماه اول اجراي اين پروژه ، تعداد مراجعات از ۱۲۰۰ به ۵۵۰۰۰ بار افزايش يافت.

 

: MSSRF (4 در يکي از مراکز تحقيقاتي يونسکو با تکيه به علم و تکنولوژي و توسعه عدالت  اجتماعي توسط يک پروفسو بوم شناسي روي تقويت کشاورزي و توسعه روستايي تحقيقات وسيعي جهت جلوگيري ازکوچ نشيني به   شهر ها و افزايش شهر نشيني بر شهر ها انجام شدکه در کل به اين نتيجه رسيدند که مهمترين منبع اطلاعاتي يک کشاورز ،کشاورز ديگر مي باشد . با تکيه بر ا ين نتيجه Shop هاي اطلاعاتي در روستاها داير شد . براي مثال در آنجا اطلاعات آماري خاک ، قيمت ادوات کشاورزي ، در دسترس بودن امکانات حمل و نقل و برنامه ريزي  قيمتهاي محصولات ، ريسکها ، اخبار هواشناسي ، نظارت بر آفتها ، ميزان آب موجود ارائه مي شود.

 

 

۵ ) سيتمهاي مشارکت  IT با کشاورزي در هندوستان

الف) : ITC-e-Chopal سيستم نرم افزاري Online است که ادوات قديمي و از رده خارج را مستقيما ً ازکشاورزان در روستاهاي هند خريداري مي کند و علاوه آن بر محصولاتي مانند سويا ، قهوه ، گندم ، برنج ، حبوبات ، ميگو و ... در کليه مراح ل توليد ، فروش ، قيمت گذاري ، ... در صورتي که شرايط به نفع کشاورز باشد، دخالت دارد.

ب) : SAP & RAP دو ابزار بسيار مهم براي هدفهاي مشترک مالي که قيمت توليد را کاهش مي دهد . سايتي هم در اين مورد وجود دارد که در انتشار اطلاعات و آموزش کشاورزان در بخشهاي مختلف کشاورزي مفيد است . همچنين دراين سايت آخرين اخبار ورويدادهاي کشاورزي ارائه مي گردد.

 

 

6) کاربرد IT در دامپروري :

کامپيوتر و قطعات الکترونيکي ميتواند به طور مؤثر در تغذيه دامها ، توليد مثل ، کنترل

بيماري ها و کنترل محيط استفاده شود که اولين قدم آن شناسايي حي وان بطريقه الكترونيكي مي باشد. شناسايي مثبت حيوان در تمام بخشهاي مديريت از جمله نگهداري اطلاعات ثبت شده ، کنترل غذا به صورت فردي ، کنترل آفت و توسعه جنسي ضروري      مي باشد . اين شناسايي توسط ابزارهاي مختلفي صورت مي گيرد که تا آخر عمرحيوان با او همراه خواهد بود که بايستي دقيق و سريع باشد . براي مثال روي زنجير گردن گاوهاي شيرده از سنسور هاي خاص الکترونيکي استفاده مي شود تا حيوان را شناسايي کند . ابزار توزيع غذ ا، حيوان را با گيرنده شناسايي مي کند تا در مرحله توليد شير از بيشترين مواد مغذي بهره مند گردد. اين سيستم به حيوان اين اجازه را مي دهد تا در حالتي که در محيطي بسته قرار دارد به راحتي تغذيه کند.

همچنين اين سيستم قادر به احساس دماي بيرون مي باشد . زيرا انرژي داخلي بدن حيوان

ارتباط مستقيم با نوع آب و هوا و تغذيه دارد که در هر مرحله از رشد فرق م يکند و اين حسگرها در تنظيم رژيم غذايي مؤثر مي باشند . از امکانات ديگر ، تحليل سريع ميزان علوفه حاضر در آخور مي باشد . در فرمولاسيون جيره بندي، اين سيستم در تحليل ميزان کلسيم ، فسفر و ليزين مؤثر خواهد بود که مي تواند در آسياب مطلوب مواد غذايي بکار رود. استفاده بالقوه از ابزارهاي الکترونيکي در حوزه توليد مثل و بهبود نژاد نتايج بسيار سودآوري را خواهد داشت . اين سيستم اجازه مي دهد تا حيوان در سريعترين زمان ممکن به زاد و ولد بپردازد و زمان آن کوتاه تر باشد.  از IT در زمينه هايي مانند اطلاعات امراض ، کنترل و پيشگيري مي توان استفاده نمود . از کامپيوتر مي توان در مراکز شيردوشي ، واحد هاي توليد خوک و مرغداري ها نيز به وفور استفاده کرد .از اينگونه برنامه ها در ميشيگان ، نيويورک و کاليفرنيا به وفور استفاده مي شود .اين سيستمها توسط فرستنده هاي راديوئي با مر اکز مربوطه ارتباط دارند که اطلاعاتي از قبيل ثبت توليد مثل ، مصرف غذايي ، ثبت توليدات ، زمانهاي واکسيناسيون ، تاريخهاي بارداري ، تعداد زاد و ولدها بيماريها و امراض و هزينه هاي مصرفي براي پیشگیری یا معالجه را شامل مي شود. همچنين ميکرو پروسسور هايي براي کنترل محيط نگهداري حيوانات از قبيل کاهش گازهاي بو دار ، گرد و غبار و بهبود سيستم تهويه بکار مي رود. همه موارد جهت مديريت بهتر دامدار ي ها ، مرغدار ي ها ، افزايش بازده ، کاهش هزينه ها ، توليد نمونه هاي بهترو کاهش تلفات میباشد.

 

 

 

7) استفاده از IT در پرورش گياهان

يکي ديگر از کاربرد هاي IT در زمينه مديريت حشرات و کرم ها مي باشد و توسعه اين بخش با همکاري سخت افزار و نرم افزار امكان پذير شده است که تغييرات چشمگيري را در مديريت حشرات وکرمها در تمامي سطوح تحقيقات ، توسعه و مديريت کشاورزان و پرسنل ايفا کرده است.

برخي اطلاعات اوليه مهم عبارتند از :

الف ( شرايط جزئي در كليه مراحل رشد گياه.

ب ( حشرات مختلف و آفت هاي کرمي و درصد دشمنان طبيعي آنها در محصول و طبيعت.

ج ( چگونگي و علت شيوع امراض گياهي ، علف هرز ، نحوه کنترل آن.

د ( شرايط آب و هوايي و محيطي.

بيشتر اين اطلاعات بايستي به روز باشد که کامپيوتر و اينترنت در به روز کردن منظم و

تجزيه و تحليل آن نقش به سزايي دارند.

 

8) استفاده از IT در تايوان :

اقدامات زير توسط دولت در زمينه IT در تايوان انجام گرفته است :

الف) آموزش کشاورزان براي استفاده از اينترنت : در ابتداي کار عده اي از افراد علاقمند

به اين کار انتخاب شدند و چگونگي استفاده از اينترنت و پست الکترونيکي به آنها آموزش    داده شد .

ب) تربيت گسترده پرسنل براي ايجاد سايت اينترنتي مخصوص هر منطقه : عده اي ديگر جهت ساختن سايتهاي مخصوص هر منطقه توسط HTML يا ابر متن ها آمو زش داده شدند. آنها اطلاعات و آمار مربوط به کشاورزان را اعم از محصولات توليدي ، قيمت ها ، آفت هاي منطقه و …را در سايت قرار مي دادند.

ج) تعيين قيمتها و تبليغات محصولات : بعد از مدتي سيستمهاي کامپيوتري سرويسهاي جانبي محصولات بوجود آمد که کليه فعاليت ها و داده هاي محصول را تحليل مي کرد و سرويس ديگري جهت رسيدگي به تجهيزات توليد محصول نيز بوجود آمد تا در توليد بهينه محصول سهيم باشد که هردوي اين سيستمها در سايت قرار داده شدند.

 

 

: AIT (9  يکي از سيستمهاي علمي و مديريت اطلاعاتي مي باشد که بر پايه تکنولوژي فضايي بر پا شده است . AIT اطلاعات را از سنسورهاي موجود در فضا      (NOAA/AVHRR TERAA/MODIS)  دريافت کرده و داده ها را از طريق اينترنت براي کاربرد سريع منتشر مي کند.  اين سيستم به همراه GIS و RS کار مي کند.

IT (10  و سيستمهاي آن در دانشکده هاي کشاورزي

اين سيستم ها با امکانات وسيع کامپيوتري ، صوتي و تصويري ، اينترنت و ... با هدف کار برد IT در کشاورزي توسعه يافته اند که مي توان به موارد زير اشاره کرد :

الف) : ( Washington Educational Conferencing Network ) WCEN

يکي از سيستمهايي است که توسط دپارتمان اطلاعاتي دانشکده کشاورزي مديريت مي شود. اين سيستم به دو صورت حضوري و غير حضوري مي با شد. در نوع حضوري حاضران         مي توانند از انواع مختلف اتاقهاي درسي و کنفرانسي با امکانات عديده صوتي و تصويري ، کامپيوتري و اينترنتي بهره مند شوند. در نوع غير حضوري از طريق شبکه هاي                      ( Internet Protocol ) IP و يا شبکه هاي ( Integrated Services Digital Network ) ISDN که همان ارتباط با سرعت هاي   – 384 Kbps )64 ) مي باشد کاربران مي توانند به صورت غير حضوري در کنفرانسها شرکت کنند.

 

 

بحث و نتيجه گيري

با توجه به مطالب ذکر شده ، افزايش جمعيت ، نياز آنها به غذا ، تامين بهينه غذا ، کاهش

هزينه ها ، قوانين تجارت جهاني ، رقابت شديد جهاني در امر توليد محصولات کشاورزي با

قيمت هاي تمام شده ارزان و کيفيت هاي بالا ، پيشرفت سريع کشاورزي دقيق ، پيشرفت فوق العاده تکنولوژي هاي فضايي ، پيشرفت بي حد و مرز کامپيوتر وعلوم وابسته و ... اکنون IT يکي از بخشهاي جدا ناپذير کشاورزي در جهان شده است و کشورهايي که کشاورزي آنها بر مبناي علم مکانيزاسيون کشاورزي مي باشد هم اکنون از هر دوي IT و کشاورزي دقيق در تمامي مراحل کاشت و داشت و برداشت و فرايند هاي پس از برداشت و فروش و بازاريابي و... به وفور استفاده مي نمايند. نرم افزارهاي بسيار زيادي هم در زمينه هاي مختلف علوم کشاورزي موجود  مي باشد که به اين امر کمک فوق العاده اي خواهد نمود.

در کشور ما هم بدليل اينکه سيستم کشاورزي در بسياري از مزارع و مراکز کشاورزي مکانيزه نمي باشد ، استفاده و تبليغ عملي IT در قطبهاي کشاورزي که بايستي توسط مروجين و مهندسين علوم مختلف کشاورزي انجام گيرد ، ميتواند در توسعه مکانيزاسيون در جهت بهبود کشاورزي بسيار موثر باشد. با توسعه استفاده و آموزش کامپيوتر و اينترنت و گنجاندن واحد هاي درسي جديدتر مانند برنامه نويسي کاربردي براي علوم کشاورزي و حذف        واحد هاي کليشه اي در دانشکده هاي کشاورزي مي توان گامي بسيار موثر و عملي در راستاي توليد نرم افزارها و سيستمهاي دقيق کشاورزي که بر حسب نياز ها و توانمنديهاي کشور مي باشد ، برداشت. درکل بايستي با استفاده از روشها و سيستمهاي مختلف IT و کشاورزي دقيق در جهت توسعه مکانيزاسيون ، کشاورزي ايران را بهبود بخشيد.

 

 

 

 

 

 

منابع و ماخذ :

 

http://www.educause.edu

http://www.wcet.info

http://www.library.arizona.edu

http://www.asu.edu

http://www.ag.uiuc.edu

http://www.scu.edu.au

http://www.coa.gov.tw

http://www.indian-farmers.org

http://www.baxterblack.com

http://www.disc.doa.go.th

http://www.itdoa.com

http://www.oae.go.th

http://www.ldd.go.th

http://www.moac.go.th











با تشکر از آقای مرتضی ملک یارند